نقد و تحقیق مجموعه تلویزیونی Catch-22: کمدی تلخ و سرگرم‌کننده‌ی هولو با موضوع جنگ جهانی دوم

جنگ جهنم هست، ولی در مجموعه تلویزیونی Catch-22 «تبصره ۲۲» محصول هولو جنگ بیشتر شبیه یک رویاست. این اقتباس شش اپیزودی به تهیه‌کنندگی اجرایی جرج کلونی (George Clooney) و گرنت هسلو (Grant Heslov) – که هردو در مجموعه تلویزیونی گیم کرده و هرکدام کارگردانی دو اپیزود را برعهده دارند، در حالی که الن کوراس (Ellen Kuras) کارگردان دو اپیزود دیگر هست – کاملا به کمدی تلخ و عمیقا سوررئال رمان جوزف هلر (Joseph Heller) که مجموعه تلویزیونی براساس آن ساخته شده وفادار مانده هست. نتیجه‌ی این کار نگاهی با فیلتر قرمز قهوه‌ای به اثرات مخرب جنگ روی جوانان هست که در عین حال داستانی عمیقا بامزه و به شدت ناراحت‌کننده را روایت می‌کند.

درصورتیکه قرار باشد Catch-22 یک شخصیت اصلی داشته باشد، وی یوسارین ملقب به یویو، یک بمب‌افکن در نیروی هوایی آمریکا حین جنگ جهانی دوم هست که کریستوفر ابوت (Christopher Abbott) نقش وی را گیم می‌کند. یویو با ناامیدی در پی این هست تا برگه‌های ترخیص خودش را در جریان بوروکراسی و کاغذبازی که سربازان را مجبور می‌کند قبل از ترخیص شدن ماموریت‌های بمباران بیشتری انجام دهند به مرحله‌ی نهایی برساند. ما از طریق یویو ازبرای نخستین دفعه با مفهوم تبصره ۲۲ آشنا می‌شویم، که دکتر دانیکا (با گیم هسلو) دکتر پایگاه آن را ازبرای وی توضیح می‌دهد: تنها مسیر واقعی خروج از جنگ – البته به جز مردن – این هست که یک شخص دیوانه باشد. ولی به محض اینکه درخواست ترخیص بدهد، همه متوجه می‌شوند عقل وی سالم هست، چون تنها یک انسان عاقل درخواست ترخیص می‌دهد. تبصره‌ی ۲۲ به این معنی این. این یک مفهوم دیوانه‌کننده هست که یوسارین را هم به مرز دیوانگی می‌کشاند، تا جایی که به نظر می‌آید جنگیدن با نیروهای آلمانی خیلی راحت‌تر از انتظار ازبرای امضا شدن برگه‌های ترخیصش باشد.

ابوت در هنرنمایی در نقش یویو معجزه‌ی تحسین‌برانگیزی به نمایش می‌گذارد. این شخصیتی هست که باید روی خط باریکی میان مردی خوش‌تیپ که نسبت به مسائل عجیب و غریب اطرافش واکنش نشان می‌دهد و کمدی آزاردهنده‌ای که سبب جذابیت قصه شده حرکت کند. یوسارین تقریبا شبیه یک شخصیت کلاسیک دنیای Twilight Zone «منطقه گرگ و میش» هست، مردی که یک روز بیدار شده و متوجه می‌شود کل دنیا دیوانه شده و وی تنها کسی هست که متوجه این قضیه می‌شود. ابوت با چشمانی ناراحت و مشت‌هایی گره کرده در نمایش این سردرگمی و آشفتگی عالی عمل می کند. یوسارین با اشاره به نقشه‌ای که نشان می‌دهد چه کسی و کجا باید بمباران شود، به یکی از افسران همکارش می‌گوید: “ما از یک خط توی نقشه می‌ترسیم، میدونی این چه حسی داره؟ اینکه از یک تیکه نخ بترسی؟”

ولی Catch-22 در واقع زمانی مجموعه تلویزیونی جالب‌تر و جذاب‌تری هست که دیگر شخصیت‌های اطراف یوسارین را هم وارد قصه می‌کند. با اهمیت‌ترین آن‌ها سرگرد میجر میجر با گیم لوییس پولمن (Lewis Pullman) جذاب و کمرو هست – پدرش ازبرای اینکه دیگران به وی بخندند این نام را برایش انتخاب کرده – یک سرباز غیراجتماعی که به دلیل یک غلط دفتری به درجه‌ی سرگرد سرگرد میجر میجر ارتقا درجه پیدا می‌کند. ولی همچنین میلو (با گیم دنیل دیوید استوارت (Daniel David Stewart)) مسئول سالن غذاخوری را داریم که الان از مسیر‌های غیرقانونی سودهایی به دست می‌آورد و یک امپراطوری تبادل غذا به مسیر انداخته هست. و نیتلی (با گیم آستین استول (Austin Stowell)) افسر خوشرو که زمانی در رُم در مرخصی بوده عاشق یک فاحشه می‌شود. یا حتی کلنل کتچکارت شوخ‌طبع با گیم کایل چندلر (Kyle Chandler)، که افسر مسئول بالا بردن مداوم تعداد ماموریت‌های سربازان ست. مزیت فرمت مینی‌سریالی Catch-22 در این هست که شما خیلی سریع با تمام این شخصیت‌های عجیب و غریب همذات‌پنداری می‌کنید. که زمانی یکی یکی به دلیل حضور در جنگ کشته می‌شوند بیش از پیش احساس ناراحتی می‌کنید. یکی از دلایل این جذابیت طراحی دکور عالی این مجموعه تلویزیونی هست، که همگی آن‌ها توسط مارتین روئه بسیار عالی فیلمبرداری شده‌اند.

مشکل اصلی Catch-22 این هست که تمام این شخصیت‌ها مردانی سفیدپوست هستند که تقریبا همگی هم ظاهر مشابهی دارند. شاید این نشانگر ناشناس بودن جنگ باشد، به این معنی کسانی که در جنگ حضور دارند نام و نشان شناخته شده‌ای ندارند. یا نشانگر مشکل تنوعی باشد که در بیشتر مجموعه تلویزیونی‌های تلویزیونی شاهد آن هستیم. ولی حتی در سریالی به جذابیت این، نمی‌توان به این توجه نکرد که ۹۰٪ شخصیت‌های زن قصه فاحشه‌هایی ایتالیایی هستند، و تنها زنی که نقش مهمی در قصه دارد ازبرای ایجاد کشمکش ازبرای یوسارین با کشته شدن نادیده گرفته می‌شود.

ولی واقعا در آخر، همه‌ی این شخصیت‌ها به شکلی نادیده گرفته می‌شوند. Catch-22 در واقع یک قصه غم‌انگیز هست، از آن نوعی که شما ازبرای به گریه نیفتادن شروع به خندیدن می‌کنید. و البته نکات خنده‌داری هم در مجموعه تلویزیونی هستند؛ ولی عین همان بمب افکن‌هایی که Catch-22 قصه آن‌ها را دنبال می‌کند، ما هم با شش اپیزود ناموزون روبرو هستیم که تنها تا زمانی جذابیت دارند که جنگ و تیراندازی‌ها شروع می‌شوند.

پخش مینی مجموعه تلویزیونی Catch-22 از جمعه ۱۷ می (۲۷ اردیبهشت) شروع می‌شود.

Leave a comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *